|
Begin negentiger jaren was het leven voor een dierenarts die zich ook met vissen bezig hield simpel. De Japanse Koi was toen nog te duur voor de gemiddelde hobbyist en bovendien hadden nog maar weinig mensen de schoonheid van de Koi ontdekt. De gebruikelijke problemen waren vooral terug te voeren op een slecht filtersysteem, te hoge ammoniakgehaltes, een wisselende pH en wat Trichodina op de taaie binnenlandse vissen. Het was toen ook nog makkelijk om een held te worden. Gewoon een zoutbadje en een beter filtersysteem voorschrijven.
Een week later waren de vissen er weer bovenop. Nu is het allemaal anders. Enerzijds omdat ik mijn blik verruimd heb, anderzijds omdat de Koi nu in veel grotere getalen aanwezig zijn, is het aanbod van problemen groter. De truc met het zout lukt helaas ook niet altijd meer. Steeds meer parasieten worden resistent tegen zout. Ik zal in dit artikel enkele voorbeelden behandelen. Kieuwworm
Van de kieuwwormen is inmiddels 20% resistent tegen zoutbehandelingen met iedere concentratie. Was vroeger 0,3% zout nog voldoende, nu is dat nog maar in slechts 30% van alle gevallen voldoende. In de overige gevallen is tegenwoordig 0,9% zout nodig om de niet-resistente kieuwwormen te verwijderen. Trichodina
Zo'n 20% van de trichodina-gevallen is tegenwoordig niet meer weg te krijgen met 0,6% zout. Het komt helaas voor dat Trichodina zelfs 0,9% overleeft. Een nog hogere concentratie zout helpt niets omdat bij 0,9% de vis al stressverschijnselen zal vertonen. Het gebruik van formaline (formaldehyde of FMC) of potasium is hier het alternatief. Costia
Een aanzienlijk deel is inmiddels resistent tegen zoutbehandelingen, dat is ook de aanleiding voor dit artikel. De afgelopen jaren is er een aantal keren een uitbraak van Costia-infecties geweest. De laatste twee jaar hebben we reeds een aantal keren te maken gehad met een uitbraak die niet te stoppen was door middel van een zoutbehandeling. Eind 1996 werd ik voor het eerst geconfronteerd met resistente Costia; het was bij een zending Koi uit Japan. De Costia bleef zelfs bij een zoutbehandeling van 0,9% nog fier overeind. Uiteindelijk heb ik het met formaline geprobeerd en dat werkte uitstekend. Costia is verantwoordelijk voor veel recente sterfgevallen onder Koi die aan een show volgens de Japanse stijl hebben meegedaan. Door een aantal eigenschappen van Costia is dit te verklaren: - Costia kan ook buiten het water overleven. Lege bakken en vats, netten en laarzen kunnen zonder moeite Costia overbrengen naar andere (afgescheiden) groepen Koi. Zelfs als deze attributen gedroogd zijn, kan Costia het overleven. Het is dus van belang dat alles wat gebruikt wordt voor het verkeer tussen verschillende vats en in contact komt met het water, steeds tussen die contacten door ontsmet wordt;
- Costia kan aanwezig zijn zonder dat je het merkt. In een vijver of vat kunnen enkele Koi helemaal volzitten met Costia, tervijl andere Koi nauwelijks tot geen last hebben van Costia. Dit duidt er volgens mij op dat ook bij gezonde Koi het ene immuniteits-systeem veel meer moeite heeft met Costia dan het andere;
- Costia wordt makkelijk over het hoofd gezien onder de microscoop. Dit heeft een aantal redenen. Tegenwoordig maken veel hobbyisten gebruik van een (goedkopere) Chinese microscoop. Deze microscopen maken helaas niet altijd waar wat ze beloven. Om Costia te kunnen zien, is een vergroting van 200x nodig. Echter, bij lagere aantallen is een vergroting van 400x noodzakelijk. De Chinese microscopen geven helaas bij 400x een zodanig slecht beeld, dat de Costia niet waar te nemen is. Een ander probleem is dat Costia niet altijd verspreid is over het hele lichaam van de Koi. De Costia kan zich op slechts enkele plaatsen genesteld hebben, maar dan wel in een zeer hoog aantal. Als je alleen een afstrijkje maakt van een kieuw of tussen de borstvinnen (standaard-plaatsen), dan negeer je dus ten onrechte de Costia-infectie. Let daarom bij het maken van een afstrijkje altijd op rode plekken op de huid van de Koi. Dit kan namelijk duiden op een infectie;
- Als je tijdens het gebruik van de microscoop het iris-diafragma open laat staan, wordt het moeilijk om het voor de Costia-diagnose benodigde contrast te krijgen. Voor het iris-diafragma moet je zo weinig mogelijk licht en de kleinst mogelijke opening gebruiken.
Verscheidene keren al zijn er na een show deelnemers geconfronteerd met vissterfte. De hobbyist kan veelal niets vinden met zijn microscoop. Al snel wordt dan ten onrechte het gerucht verspreid dat er weer een ongrijpbaar virus is. Na een afstrijkje onder een microscoop met sterke vergroting bekeken te hebben, bleek Costia de boosdoener van alle ellende te zijn. Zoals al eerder vermeld in dit artikel heb ik heel goede resultaten bereikt met formaline. De behandelmethode die ik daarbij toepas zal ik hier beschrijven. Voor de behandeling is 50 PPM formaline nodig (dat is twee ml (= 2 cc) op 40 liter water). Als de behandeling plaatsvindt in een quarantainebak met filter, laat dan het filter in zichzelf circuleren. Zorg ook voor een goede circulatie in de bak waar de behandeling plaatsvindt met bijvoorbeeld een pompje en beluchting. Ververs na twee uur behandelen de helft van het water en herhaal de behandeling na 72 en 144 uren. Dit moet voldoende zijn om van Costia en Kieuwwormen af te komen. Een andere behandeling tegen Costia welke ik graag toepas is het gebruik van waterstofperoxide (3% USP). De waterstofperoxide wordt bij deze behandeling direct op de geïnfecteerde plaatsen gedrukt met een stukje katoen of een verbandgaasje. De geïnfecteerde plaatsen zijn te herkennen aan een rode of witte verkleuring op de huid of aan opgezette schubben. Het is heerlijk om naar die bruisende infectie te kijken, omdat je weet dat zich onder de schuimlaag een volledig uitgeroeide Costia-stam bevindt. Een aantal opmerkingen nog! Met betrekking tot de behandeling tegen Costia heb ik nog een aantal opmerkingen. Tijdens en na een 0,3% zoutbadbehandeling dient er met enige regelmaat een afstrijkje gemaakt te worden om zo te kunnen zien of de hoeveelheid Costia aan het afnemen is of zelfs helemaal verdwenen is. Mocht je na drie dagen nog steeds Costia waarnemen bij deze zoutconcentratie, dan heb je mogelijk te maken met resistente Costia. Je kunt dan de zoutconcentratie opvoeren tot 0,6 of 0,9% of direct overstappen op de formalinebehandeling. Weet echter dat toepassen van formaline in water met 0,3% zout geen probleem is, bij een hogere concentratie zout is het dat wel! Er dient bij behandeling (maar dat moet altijd) een goede circulatie van het water aanwezig te zijn. Er bestaat een theorie dat Costia zich bij voorkeur vestigt in de aars van de Koi. Hier is de Costia namelijk beschermd tegen de korte formalinebehandelingen. Dit zou kunnen verklaren waarom soms de ziekteverschijnselen bij de Koi weer terugkeren. Tot op heden heeft de tijd mij ontbroken om bij geïnfecteerde Koi een afstrijkje te maken van de aars. Ook is er nog niets uitgezocht met betrekking tot de toepassing van de methode met peroxide. Uit het voorafgaande zal duidelijk zijn geworden dat een behandelde Koi na de behandeling nog niet uit de ziekenboeg ontslagen kan worden. Zet een Koi pas weer de vijver in als er minstens drie dagen achtereen geen Costia meer is gesignaleerd. Nog even in het kort: - Costia kan resistent voor zout zijn;
- Costia kan op slechts enkele plaatsen op de vis aanwezig zijn;
- Wees alert tijdens de afstrijkjes, let op ge'irriteerde huid. Hier kan Costia aanwezig zijn;
- Zout en formaline zijn de middelen tegen Costia;
- Waterstofperoxide (3% USP) kan ook ingezet worden tegen Costia, het bevordert bovendien de genezing van de huid;
- Afstrijkjes maken tijden de behandeling is noodzakelijk omdat zo bepaald kan worden of de gebruikte behandelingsmethode effectief is;
- Een goede microscoop is noodzakelijk evenals de kennis over hoe de microscoop te gebruiken. Costia laat zich namelijk niet makkelijk vinden
Tekst: Dr. Johnson |
Koi Base 
