Niet mensen, maar besmettelijke ziekten en dodelijke plagen
hebben de wereldgeschiedenis in grote
lijnen bepaald. Natuurlijke vijanden, zoals virussen en bacteriën, spelen immers
een belangrijke rol bij de instandhouding van populaties. Ze regeren met
ijzeren hand en doen dat al eeuwenlang. De laatste decennia pakken er echter
ook boven de koiwereld donkere wolken samen. Staatsvijand nummer één en tevens
de belangrijkste oorzaak van deze ontwikkeling is het Koi Herpesvirus (KHV),
dat sinds 1998 regelmatig opduikt, maar dit jaar een grote uitbraak ontketende.
Virusziekten
hebben menig veldslag bepaald. Een klassiek voorbeeld hiervan is de verovering
van Midden-Amerika, zo’n 500 jaar geleden. De Spaanse avonturier Cortés en zijn
relatief kleine leger te paard dwongen het legendarische Aztekenrijk rond het
jaar 1520 op de knieën. Dat was niet, zoals de populaire lezing destijds luidde,
te danken aan hun militaire overmacht, en evenmin aan de bovennatuurlijke
krachten die de soldaten in hun goddelijke strijd steun verleenden. Integendeel.
Want rugdekking kwam uit een onverwachte hoek. In de nacht waarin de Azteken
Cortés en de zijnen verdreven, brak er in Mexico een fatale pokkenepidemie uit.
Veel soldaten lieten het leven en het Aztekenleger restte niet veel anders dan
zich terug te trekken. Omdat de Spanjaarden niet ziek werden, móesten zij wel
goddelijke bescherming genieten, dachten de Azteken. En zo’n machtige god kon
je maar beter vereren.
“In de nacht
waarin de Azteken Cortés en de zijnen verdreven,
brak er in
Mexico een fatale pokkenepidemie uit.”
Waar
men zich toen echter niet van bewust was, is dat de Spanjaarden al op jeugdige
leeftijd met het pokkenvirus in aanraking waren gekomen en zij daardoor een
zekere immuniteit hadden ontwikkeld. Dit in tegenstelling tot de bewoners van
de Nieuwe Wereld, die verbazingwekkend weinig door infectieziekten werden
geplaagd. Zo was ook het pokkenvirus nieuw voor hen. En daardoor ongekend
fataal.
De tragedie uit de Nieuwe Wereld staat niet op zich.
In onze geschiedenis zijn er vele gebeurtenissen bekend waarin epidemieën een
beslissende rol speelden. Het verval van het Romeinse Rijk wordt nu
bijvoorbeeld voor een belangrijk deel aan ziekten toegeschreven. En ook andere
beschavingen werden door plagen geteisterd. Zo eisten onder meer de pest,
zwarte dood en Spaanse griep wereldwijd vele miljoenen slachtoffers.

KHV: een emerging virus bij karpers en Koi
De prijs van overleven
Toch
is het niet zo dat plagen en epidemieën aan een donker verleden zijn
voorbehouden. Men wordt immers aldoor met nieuwe infectieziekten
geconfronteerd. Denk maar aan relatieve nieuwkomers als SARS, HIV en H5N1, de
voor de mens gevaarlijke variant van de vogelgriep. Het is, zo stellen
wetenschappers, de prijs van overleven. Want de natuur streeft naar evenwicht.
Wordt dat evenwicht door bijvoorbeeld overbevolking verstoort, dan treden er
mechanismen in werking die de balans weer herstellen. Infectieziekten spelen in
deze een belangrijke en soms zelfs beslissende rol.
Oók
bij dieren. En dus evenzeer bij karpers en Koi. Nu is het zo dat grote
uitbraken van met name virusziekten al meerdere malen tot een decimering van de
wereldbevolking hebben geleid. Dankzij de medische wetenschap, een sterk
verbeterde hygiëne en een beter begrip van ziekte en gezondheid zijn dergelijke
taferelen nu minder waarschijnlijk geworden. Duikt er echter weer een nieuw ‘supervirus’
op, en dat is waar de wetenschap voor vreest, dan is de ramp waarschijnlijk niet
te overzien. Omdat diezelfde wetenschap zich tot op heden hoofdzakelijk heeft
ingezet om voor de mens gevaarlijke infectieziekten te bestrijden, en
(consumptie)dieren – ondanks onze vermeende beschaving - meer dan ooit als
massaproducten worden behandeld, kunnen dierziekten in de 21e eeuw nog
altijd op desastreuze wijze toeslaan. Het wordt hoog tijd dat daarin
verandering komt. Want virussen vormen ook voor de koiwereld een reële
bedreiging.
Verder lezen?
Download dan hier de PDF-versie van het artikel! Het artikel Emerging viruses, de prijs van overleven verscheen ook in Koi Wijzer 27, de wondere Wereld van het Water. Het artikel gaat verder over het Koi Herpesvirus (KHV) en Spring Viraemia of Carp, en behandelt onder meer de geschiedenis en epidemiologie, de symptomen, voorzorgsmaatregelen en wetgeving rondom virusziekten bij Koi.
Is hiermee je belangstelling voor het magazine Koi Wijzer gewekt? Kijk dan hier voor meer informatie!
Lees ook:
Koi Wijzer 27, de wondere Wereld van het Water
Wat is een emerging virus?
Dossier KHV
|